De weg naar je Ikigai

In eerste instantie werd ik aangetrokken door ‘ikigai’ omwille van de schoonheid van het woord zelf. Ik houd van de klank wanneer je het uitspreekt en van hoe het woord er uit ziet. Het heeft iets speels, iets sierlijks en is tegelijk ook krachtig in al haar eenvoud. Een combinatie die enorm bevalt en die ineens ook de essentie van ikigai samenbalt.

De term dekt meerdere ladingen. Het betekent zoveel als ‘het leven’, dat wat waardevol is, dat wat voorrang heeft. Het staat ook voor schoonheid en gratie. Ik breng het graag thuis onder de noemer ‘levensvreugde’. Als we ons erdoor laten inspireren wordt het onze drive.

Volgens de Japanse traditie heeft iedereen een ikigai, een reden van bestaan. Het is de reden waarvoor jij ’s ochtends je bed uit komt.

Toen ik er voor het eerst mee in aanraking kwam was ik meteen geïnspireerd en wist ik direct dat ik er iets mee wilde gaan doen. Ondertussen heb ik er een heel traject rond gebouwd dat zowel wordt aangeboden aan groepen als aan individuen.

Het Ikigai-traject spitst zich toe op de bouwstenen van je levenslust, die worden onder de loep genomen en volop geëxploreerd. Wanneer je besluit je ervoor open te stellen, laten ze je volop openbloeien.

Bewust aan de slag gaan met je ikigai betekent de aanvang van een avontuur met jezelf. Het is een ontdekkingstocht naar datgene wat jou inspireert en een scherpstellen van hoe je dit stap voor stap in je bestaan kan verwezenlijken en bestendigen. Maar het is ook veel meer dan dat…

Met plezier je bed uit

Dan Buettner, researcher bij National Geographic, deed baanbrekend werk om het concept ikigai in het westen ingang te doen vinden. In één van zijn onderzoeken werden vijf plaatsen geïdentificeerd waar mensen gemiddeld veel ouder worden dan elders, de zogenaamde Blue Zones (Sardinië, Okinawa, Nicoya, Loma Linda en Icaria). Eén van de elementen die maken dat deze mensen zo oud worden (en dan spreken we meestal over boven de honderd) is hun ikigai. Ze houden van hun leven, doen graag wat ze doen en voelen zich van betekenis binnen hun gemeenschap. De vreugde om voor anderen te kunnen zorgen, om een plek te hebben, om je opgenomen te weten in een kring van mensen die om je geven, dat is een reden om ’s ochtends met plezier je bed uit te komen.

Natuurlijk is het makkelijker om dat gevoel te gaan cultiveren als je in een relatief kleine gemeenschap leeft waardoor je je gedragen weet. Het voelt verbindend aan om deel uit te maken van een samenleving die – zoals in de blauwe zones- nog in een natuurlijke omgeving wonen en die ’s avonds samen vers gevangen vis klaarmaken en bij het kampvuur de verhalen van de dag delen. Dat staat in schril contrast met onze westerse maatschappij waar globalisering de plak zwaait en economisch gewin vaak de bovenhand heeft op het welzijn van de mens.

Als therapeut zie ik genoeg mensen die zich aanmelden omdat ze doodmoe door hun leven sloffen en het licht in hun ogen is uitgegaan. Mensen die zich niet gewaardeerd voelen wanneer ze hun kwaliteiten en vaardigheden inzetten op de werkvloer. Die overwerkt thuiskomen, snel nog een kant en klare maaltijd in de maag proppen om vervolgens in de zetel voor de televisie neer te ploffen en het verstand op nul zetten om zichzelf toch even een break te gunnen van de overdrive. Ze zijn zichzelf voorbijgelopen, zijn zichzelf verloren ergens onderweg.

Ikigai is een mooie respons op de ‘fast lane’ van de huidige tijdsgeest. Een ikigai-traject stimuleert vertraging en bezinning. Al hoef je natuurlijk niet eerst een burn-out te krijgen alvorens je eraan te wagen. Integendeel, dit hele proces van het vinden van je ikigai gaat je ook beschermen. Je krijgt immers ook beter inzicht in wat wel en niet in je kraam past waardoor je energielekken op lange termijn kan vermijden. Het moedwillig stimuleren van je levenslust is tevens een mooi antidotum voor negativiteit en voor toxische invloeden van mensen, systemen en tendensen. Door energie te steken in het vinden van je ikigai, leer je ook meer aanwezig zijn bij jezelf. Je leert beter voelen wat iets met je doet. Je bent dan grondiger in staat je grenzen te erkennen en aan te geven. Het is dus ook absoluut een houvast wanneer je in moeilijker vaarwater terecht komt. In je ikigai vind je evenzo de kracht die nodig is om de stormen in je leven te doorstaan. Therapeut en coach zijnde is dit natuurlijk spek voor mijn bek: mensen helpen hun ikigai  te vinden, is mijn ikigai.

In mijn zoektocht naar wat mensen werkelijk doet openbloeien, raakte ik gefascineerd door de filosofie van ikigai omdat deze ons op heel eenvoudige wijze in staat stelt een positief antwoord te formuleren op de vraag waarom we hier zijn en wat we hier te doen hebben. Als je bewust je ikigai voedt, dan zal deze jou ook gaan voeden en bezielen. Dan werkt het als een kompas voor zingeving. Het geeft niet alleen richting, het maakt de ervaring van je bestaan ook innemender en levendiger. Dat doet het op verschillende lagen. Het ikigai-sjabloon (dat Francesc Miralles en Héctor García in hun boeken over ikigai hanteren), maakt dit op een simpele manier duidelijk.

Eerst en vooral leggen we de focus op waar je van houdt en waar je goed in bent. Sommigen weten heel goed wat hun passie is en dan is het een kwestie van te gaan finetunen. Anderen hebben misschien geen flauw idee. Voor hen begint de ontdekking van hun ikigai met dit uit te pluizen. Hoe het ook zij, als je blijft groeien in wat je goed kan en energie steekt in wat jij mooi en de moeite waard vindt, dan zal dat je levenslust zeker ten goede komen.

Als je die kwaliteiten bovendien ook ten dienste kan stellen van de gemeenschap, dan spreken we van dubbele vreugde. Dat kan aanvoelen als je missie en je roeping. Als je er ook nog eens je kost mee kan verdienen, dan is dat natuurlijk geweldig. Al hoeft het niet persé om geld te draaien, je zou de zin ‘waarvoor je betaald kunt worden’ ook kunnen vervangen door ‘waarvoor je gewaardeerd kunt worden’. 

Waarden vertalen naar doelen

In zo’n Ikigai-traject gaan we dus dieper kijken naar hoe we je waarden kunnen vertalen naar concrete doelen. Daarnaast schenken we ook voldoende aandacht aan beperkende overtuigingen en bepaalde situaties die moeten worden aangepakt zodat ze de verwezenlijking van je ambities niet in de weg gaan staan. Tijdens het traject zelf kiest ieder één of meerdere doelen. Voor sommigen zijn dat grote, grensverleggende projecten zoals bv. de aanzet tot het schrijven van een boek of het openen van een centrum voor welzijn. Anderen focussen graag op kleinere maar kostbare dingen zoals bv. het creëren van meer persoonlijke ruimte om meer tot rust te komen of het scheppen van de perfecte omstandigheden om het familiefeest van volgende maand zo gezellig mogelijk te maken. Waar je ook voor kiest, je wordt op allerlei manieren aangemoedigd om het concreet in je leven te activeren. Vaak door middel van kleine, eenvoudige ingrepen. Stap voor stap laat je je als het ware door jezelf inspireren om steeds meer het leven te gaan leiden dat bij je past, waarin je jezelf overstijgt en waarin je van betekenis kunt zijn voor anderen.

Trouw zijnde aan mijn achtergrond als IV- therapeut heb ik er een  heel integratief parcours  van gemaakt dat doorwerkt op verschillende levensdomeinen. We gaan aan de slag met creatieve methodieken, mindfulness, visualisaties en naast het inzetten van Jungiaanse elementen, wordt er ook systemisch, cognitief en gedragsmatig gewerkt. Kortom, het is een heel ervaringsgericht traject waar je gegarandeerd anders uitkomt dan je erin bent gestapt. Ik omschrijf het graag als een coachingstraject met therapeutisch effect. Er is een vast kader waarmee gewerkt wordt, wat het directiever maakt dan gewone therapie. Daarnaast word je natuurlijk ook gecoacht naar je ikigaidoelen.

De groepen die ermee aan de slag gaan, kan je best omschrijven als groeigroepen. Al snel gaan ze fungeren als minigemeenschappen waar ze elkaar steunen, bemoedigen, opvangen, waar er veel gedeeld en gelachen wordt en soms ook een traan gelaten. Ik merk dat ik er zelf ook van ga floreren.  Momenteel is er niets liever dat ik doe. Niets is mooier dan mensen zien openbloeien wanneer ze de ruimte nemen om tot zichzelf te komen. Ik wens het iedereen toe.

Modeverschijnsel?

Vandaag de dag hoor en zie je het woord ikigai overal. Het lijkt wel een modeverschijnsel als je alle boeken, YouTube filmpjes en artikels ziet die zich over het fenomeen buigen. Maar ikigai is allerminst de ‘happy feel good’ trend van het moment. Integendeel: het doet je thuiskomen bij jezelf als je het ter harte neemt. Bij het doorlopen van een Ikigai traject ga je je steeds meer afstemmen op je eigenheid. Niet enkel op cognitief vlak, ook op fysiek, emotioneel en spiritueel gebied. Je wordt gestimuleerd om bewust in relatie te treden met het leven. Met de alledaagsheid en met de grootse levensgebeurtenissen, met de vreugde en de pijn die er ook onherroepelijk bij hoort. Je kan ikigai hanteren als een instrument om jezelf beter te leren kennen en leiding te geven. Daardoor ga je steeds meer vertrouwen op jezelf. Het helpt je om de omstandigheden te scheppen die jij nodig hebt om in te gedijen. Ik vind het een cadeau en heb het gevoel dat het net is wat de wereld nu nodig heeft.

Dit artikel werd geschreven door Annelies Harvent, in opdracht van Metafoor, editie april 2020.

Wil je graag meer weten over de Ikigai-Coachingtrajecten die worden aangeboden in Centrum Oost, neem hier dan een kijkje.